Ux-onderzoek: welke vragen stel je aan een webdesignbureau?

Voordat er één pixel wordt ontworpen, zoekt een goed bureau eerst uit hoe bezoekers een website daadwerkelijk gebruiken. Dat heet ux onderzoek. Veel ondernemers vragen zich af of een webdesignbureau dit serieus doet of alleen als term in de offerte zet. Dat verschil bepaalt of een website straks bij de doelgroep past of alleen bij de smaak van de ontwerper. Dit artikel geeft concrete vragen om dat vooraf te checken.

Wat is ux-onderzoek precies?

Ux-onderzoek draait om het systematisch verzamelen van informatie over hoe mensen een website ervaren en gebruiken. Het doel is ontwerpkeuzes onderbouwen in plaats van gokken. Het gaat om gedrag, verwachtingen en obstakels van echte gebruikers, niet om de mening van de ontwerper zelf.

Een bureau dat ux-onderzoek toepast, verzamelt gegevens via onder meer:

• Gesprekken met bestaande klanten of gebruikers
• Observatie van hoe bezoekers een huidige site gebruiken
• Analyse van zoekgedrag en klikpaden
• Toetsen van een prototype voordat het ontwerp definitief wordt

Zonder deze stap is een ontwerp een aanname. Dat raakt direct de gebruikerservaring die de website later moet bieden.

Welke onderzoeksmethoden gebruikt een bureau voor ux onderzoek?

Korte interviews of juist uitgebreide gebruikerstesten: de onderzoeksmethoden voor ux onderzoek lopen flink uiteen, afhankelijk van budget en projectomvang. Een bureau kiest meestal een combinatie van kwalitatieve en kwantitatieve methoden, zodat zowel meningen als meetbaar gedrag in beeld komen.

Veelgebruikte methoden binnen ux onderzoek zijn:

• Korte telefonische of videogesprekken met gebruikers
• Vragenlijsten over verwachtingen en knelpunten
• Click-tests op een bestaand ontwerp of prototype
• Analyse van bestaande websitestatistieken

De keuze voor een methode hangt af van de beschikbare tijd en het type website. Zonder minstens één van deze methoden blijft ux onderzoek beperkt tot een intern gesprek binnen het bureau zelf.

Welke vragen stel je over ux-onderzoek aan een webdesignbureau?

Concrete vragen leggen snel bloot of ux-onderzoek bij een bureau een vast onderdeel is of een los woord in een voorstel. Vraag bijvoorbeeld hoe een traject eruitziet voordat er wordt ontworpen, en laat het bureau dat stap voor stap toelichten.

Bruikbare vragen om te stellen zijn:

• Welke onderzoeksmethode wordt gebruikt voordat het ontwerp start?
• Hoeveel gebruikers of klanten worden hiervoor benaderd?
• Wat gebeurt er met de uitkomsten in het ontwerpproces?
• Is er een los gesprek over doelgroep en doelen, of wordt dat overgeslagen?

Blijft een bureau vaag of springt het meteen naar schermontwerpen? Dan wordt deze stap vaak overgeslagen.

Hoe herken je ui/ux design zonder onderzoek?

Ontwerpen die vooral mooi ogen maar niet zijn getoetst bij echte gebruikers: dat is ui/ux design zonder onderzoek. Het verschil tussen ui en ux wordt dan onduidelijk. Ui gaat over hoe iets eruitziet, ux over hoe het werkt voor de gebruiker.

Let tijdens een gesprek op signalen dat onderzoek ontbreekt:

• Er wordt direct gesproken over kleuren en lettertypes, niet over gebruikersgedrag
• Doelgroepen worden in algemene termen beschreven, zonder onderbouwing
• Er is geen moment waarop een ontwerp wordt getest voor oplevering

Zonder deze toetsing blijft ui/ux design giswerk, ook als het eindresultaat er verzorgd uitziet.

Hoe beoordeel je een offerte op ux-onderzoek?

Kijk of deze stap apart benoemd en begroot staat in de offerte, in plaats van verstopt in een algemene ontwerpspost. Dat is waar je op let bij het beoordelen van een offerte op ux-onderzoek. Staat er alleen ‘webdesign’ op de offerte, dan is onduidelijk of onderzoek daar onderdeel van is.

Check bij het beoordelen van een offerte op de volgende punten:

• Staat ux-onderzoek als losse post of fase vermeld?
• Wordt duidelijk hoeveel tijd hiervoor wordt ingepland?
• Is er een tussentijds moment om bevindingen te bespreken?

Een bureau dat dit helder opsplitst, maakt het makkelijker om een offerte te vergelijken met die van een ander bureau. Lees ook hoe je een webdesignbureau vergelijkt op onderdelen die je zelf kunt nagaan.

Wat kost ux onderzoek gemiddeld?

Sommige partijen factureren dit apart, andere nemen het mee in de totale ontwerpprijs. Daarom verschillen de kosten van ux onderzoek sterk per bureau. Vraag altijd naar een uitsplitsing, zodat duidelijk is welk deel van het budget naar onderzoek gaat en welk deel naar ontwerp en bouw.

Factoren die de prijs van ux onderzoek beïnvloeden zijn onder meer:

• Het aantal gebruikers dat wordt benaderd
• De gekozen onderzoeksmethode
• De omvang van de website of webshop
• Of er een los testmoment met een prototype is ingepland

Een bureau dat deze kosten transparant maakt, geeft meteen meer inzicht in hoe serieus ux onderzoek wordt genomen binnen het hele traject.

Wat levert ux-onderzoek op voor de gebruikerservaring?

Inzicht in wat bezoekers nodig hebben: dat is wat ux-onderzoek oplevert, waardoor de gebruikerservaring aansluit op hun daadwerkelijke gedrag in plaats van op aannames van het bureau. Dat voorkomt dat een website er goed uitziet, maar in de praktijk verwarrend werkt.

De gebruikerservaring verbetert concreet doordat:

• Navigatie aansluit op hoe bezoekers daadwerkelijk zoeken
• Formulieren en bestelprocessen minder uitval veroorzaken
• Content aansluit op vragen die bezoekers echt hebben
• Ontwerpkeuzes zijn te herleiden tot waargenomen gedrag

Zonder deze onderbouwing blijft een ontwerp een gok die pas na livegang blijkt te kloppen of niet.

Waar let je op bij het kiezen van een bureau voor ux-onderzoek?

Een vast onderdeel van het proces, los van wie de opdracht aanneemt: daarop let je vooral bij het kiezen van een bureau voor ux-onderzoek. Vraag naar eerdere projecten en hoe daar onderzoek is ingezet, in plaats van alleen naar het eindresultaat te kijken.

Vergelijk daarbij ook breder dan alleen deze ene stap: bekijk hoe je een portfolio écht beoordeelt en welke checklist gesprekken vergelijkbaar maakt. Zo wordt duidelijk of ux-onderzoek bij meerdere bureaus structureel terugkomt of incidenteel wordt toegepast, en kun je dat meenemen in de uiteindelijke keuze.

Wanneer plan je ux onderzoek in het ontwerpproces?

Vóór de eerste ontwerpschetsen plan je ux onderzoek het best in, zodat de uitkomsten direct richting geven aan keuzes in structuur en navigatie. Gebeurt dit pas na oplevering van een eerste ontwerp, dan worden bevindingen vaak terzijde geschoven omdat aanpassingen dan tijd en geld kosten.

Een logische volgorde binnen een traject met ux onderzoek ziet er zo uit:

1. Gesprekken en analyse vooraf
2. Vertalen van bevindingen naar een eerste opzet
3. Toetsen van een prototype bij gebruikers
4. Verwerken van feedback in het definitieve ontwerp

Door ux onderzoek op dit moment in te plannen, blijft er ruimte om bij te sturen voordat de bouw van de website start.

Welke bureaus noemen ux-onderzoek expliciet in hun aanbod?

De tabel toont welke bureaus ux-onderzoek als aparte dienst noemen, maar zegt niets over hoe grondig dat onderzoek in de praktijk wordt uitgevoerd.

Veelgestelde vragen

Is ux-onderzoek verplicht bij een nieuwe website?

Ux-onderzoek is niet verplicht, maar het ontbreken ervan verhoogt het risico dat een website niet aansluit op het gedrag van bezoekers. Vooral bij webshops en sites met formulieren weegt dit zwaar, omdat kleine obstakels daar direct omzet of aanmeldingen kosten.

Hoeveel tijd kost ux-onderzoek binnen een webdesigntraject?

De tijd die ux-onderzoek kost, verschilt per bureau en project, omdat het afhangt van de gekozen methode en de omvang van de website. Vraag een bureau concreet naar de planning hiervan, zodat dit in de totale doorlooptijd is meegenomen.

Wat is het verschil tussen ux-onderzoek en ui-design?

Het verschil tussen ux-onderzoek en ui-design zit in de volgorde en het doel: onderzoek gaat vooraf en kijkt naar gedrag, ui-design komt daarna en gaat over de visuele uitwerking. Beide horen bij ui/ux design, maar vervullen een andere rol.

Kun je ux-onderzoek zelf laten uitvoeren naast een webdesignbureau?

Ux-onderzoek laten uitvoeren naast het bureau kan, bijvoorbeeld door eigen klantgesprekken aan te leveren. Bespreek dit vooraf, zodat het bureau die input kan verwerken in het ontwerp in plaats van opnieuw te starten.